20.05.2024 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan 2021/28076 Başvuru Numaralı Anayasa Mahkemesi kararı, başvurucunun, yabancı ülkede işlenen bir suç nedeniyle iadesi talep edilen yabancının iade amacıyla tutuklanmasının hukuka aykırı olması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Kararda “Resmi kayıtlara göre başvurucunun, İran İslam Cumhuriyeti tarafından düzenlenmiş pasaportunu kullanarak Türkiye’ye giriş yaptığı, Azerbaycan Cumhuriyet adli makamlarının talebi üzerine başvuru hakkında kırmızı bülten çıkarıldığı, işbu bültende başvurucunun dolandırıcılık suçundan arandığı, bu suç için öngörülen cezanın üst sınırının 10 yıl olduğu ve Sebail Bölge Mahkemesinin başvurucu hakkında tutuklama kararı verdiği belirtilerek yakalanması halinde geçici tutuklanmasının istendiğine” ilişkin somut olay bilgilerine yer verilmiştir.
Başvurucu Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı’na gittiğinde kontroller esnasında “Geçemez.” Kaydının bulunması nedeniyle ayrı bir odaya alınmış, başvurucu hakkında ikamet izni iptal edilen yabancı, adres değişikliğini bildirmeyen/gerçeğe aykırı beyanda bulunan yabancı ve adres beyanına ilişkin idari para cezası kayıtlarının bulunduğu tespit edilmiştir. Cumhuriyet savcısının emri üzerine başvurucu aynı gün gözaltına alınmıştır. Başsavcılık iade talebiyle evrakın gönderilmesi için Bakanlığa müzekkere yazmış ve başvurucunun geçici olarak tutuklanmasını talep etmiştir. Hakimlik tarafından başvurucunun 30 gün süre ile geçici tutuklanmasına karar verilmiştir. Yine Başsavcılık aynı gün Ceza Mahkemesinden iade talebi hakkında karar verilmesini istemiştir.
Başvurucunun iadesine ilişkin talebin görüşüldüğü duruşmada Başvurucu Azerbaycan’a iadesini kabul ettiğini, tahliyesine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ise, başvurucunun rıza göstermesi nedeniyle iade talebinin kabul edilebilir olduğuna ve başvurucunun tutukluluk halinin devamına karar vermiştir. Başvuru tarafından karara itiraz edilmiş, yargılamanın Türkçe olması nedeniyle hataen iade talebini kabul ettiğini, dolandırıcılık suçunu işlemediğini ve kaçma şüphesinin de olmadığını ileri sürmüştür. Başvurucunun itirazı reddedilmiş, başvurucu Azerbaycan’a iade edilmiştir. İade talebinin kabul edilebilir olduğuna dair karar verilmesi ile başvurucunun iadesi arasında geçen sürece başvurucu bizzat veya müdafii aracılığıyla birkaç kez tahliyesini istediyse de bu talepler hakkında karar verilmemiştir.
AYM tarafından yapılan değerlendirmede, mahkeme tarafından başvurucunun iadesine kadar geçen süreçte tutukluluk durumunun en az 30 günlük sürelerle incelenmesi gerekirken, teslim tarihine kadar olan süre zarfında başvurucunun tutukluluk durumunun gözden geçirilmemesi, başvurucunun tahliye talepleri hakkında da bir karar verilmediği bu sebeple yargılamada başvurucunun tutukluluk durumuna dair gereken özenin gösterilmediği sonucuna varılmış, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.
Av.Berrak BARAN
